بهترین خوراک دام و طیور
بهترین خوراک دام و طیور: راهنمای کامل تغذیه سالم و افزایش بازدهی
تغذیه مناسب دام و طیور یکی از مهمترین عوامل در رشد سالم، افزایش تولید و بهبود کیفیت محصولات دامی است. خوراک دام و طیور با کیفیت بالا نه تنها سلامت حیوانات را تضمین میکند، بلکه بازدهی اقتصادی پرورشدهندگان را نیز افزایش میدهد.
در این مقاله به بررسی انواع خوراک، ویژگیهای بهترین خوراک و نکات مهم در انتخاب آن میپردازیم.
اهمیت تغذیه سالم برای دام و طیور
تغذیه مناسب یکی از عوامل کلیدی در سلامت و رشد دام و طیور است. خوراک استاندارد باعث افزایش وزن، تولید شیر و گوشت با کیفیت، افزایش تخمگذاری در طیور و کاهش بروز بیماریها میشود.
استفاده از خوراک نامرغوب یا ناسازگار با نیازهای حیوان، میتواند باعث کاهش بهرهوری، مشکلات گوارشی و افت کیفیت محصولات شود.
ویژگیهای بهترین خوراک دام و طیور
بهترین خوراک دام و طیور باید دارای ویژگیهای زیر باشد:
- سرشار از پروتئین با کیفیت بالا: پروتئین برای رشد عضلات، تولید مثل و تولید شیر و گوشت ضروری است.
- دارای ویتامینها و مواد معدنی ضروری: شامل ویتامینهای A، D، E، گروه B و عناصر معدنی مانند کلسیم، فسفر، منیزیم و روی برای تقویت سیستم ایمنی و رشد سالم حیوانات.
- قابل هضم و جذب آسان: خوراک باید به گونهای باشد که حیوان بتواند مواد مغذی را به راحتی جذب کند و دچار مشکلات گوارشی نشود.
- متعادل بودن ترکیبات انرژی و پروتئین: نسبت صحیح انرژی و پروتئین باعث افزایش رشد و تولید میشود.
- عدم وجود آلودگی و سموم: بهترین خوراکها فاقد کپک، قارچ و مواد شیمیایی مضر هستند تا سلامت دام و طیور تضمین شود.
انواع خوراک دام و طیور
1. خوراک دامی
خوراک دامی شامل انواع کنسانترهها، سبوس، جو، ذرت و علوفه خشک یا تازه است که با ترکیب مناسب میتواند نیازهای پروتئینی و انرژی دامها را برآورده کند.
- کنسانتره: ترکیبی از دانهها، مکملها و ویتامینها برای رشد سریع و تولید گوشت و شیر با کیفیت.
- علوفه تازه یا خشک: منبع فیبر و مواد معدنی برای سلامت دستگاه گوارش دامها.
- سبوس و دانهها: انرژی لازم برای فعالیت روزانه و رشد دام را فراهم میکنند.
2. خوراک طیور
خوراک طیور شامل کنسانتره، دان آماده، ذرت و سویا است و باید نیازهای پروتئینی، ویتامینی و معدنی مرغها و خروسها را تأمین کند.
- کنسانتره طیور: ترکیبی از دانهها و مکملهای معدنی و ویتامینی برای رشد سریع و افزایش تخمگذاری.
- دانههای کامل: ذرت و گندم به عنوان منابع انرژی استفاده میشوند.
- مکملهای ویتامینی و معدنی: تقویت سیستم ایمنی، افزایش سلامت و طول عمر طیور.
بیشتر بخوانید: شرایط نگهداری گوسفند پرواری
مزایای استفاده از خوراک با کیفیت
- افزایش رشد و تولید: حیوانات با خوراک مناسب سریعتر رشد میکنند و محصولات دامی با کیفیت بالاتری تولید میکنند.
- سلامت بهتر دام و طیور: کاهش بیماریها و مشکلات گوارشی، طول عمر بیشتر و افزایش بهرهوری.
- صرفه اقتصادی: خوراک استاندارد باعث کاهش ضایعات و افزایش بازدهی تولید میشود.
- بهبود کیفیت محصولات: گوشت، شیر و تخم مرغ با کیفیت بالاتر و طعم بهتر.
- تقویت سیستم ایمنی: حیوانات مقاومتر در برابر بیماریها و استرسهای محیطی خواهند بود.
نکات مهم در انتخاب بهترین خوراک دام و طیور
- مشاوره با کارشناس تغذیه دام و طیور: برای تعیین ترکیبات دقیق و متناسب با نوع دام یا طیور.
- انتخاب خوراک تازه و استاندارد: استفاده از محصولات تازه و بدون کپک، قارچ یا سموم.
- تطابق با سن و مرحله رشد حیوانات: نیازهای غذایی جوجه، مرغ بالغ، گوساله، بره یا بز متفاوت است.
- نگهداری صحیح خوراک: محافظت از رطوبت، گرما و آلودگیهای محیطی.
استفاده از بهترین خوراک دام و طیور، کلید موفقیت در پرورش سالم و تولید محصولات با کیفیت است. خوراک استاندارد باعث افزایش رشد، سلامت و بازدهی حیوانات میشود و مزایای اقتصادی قابل توجهی برای پرورشدهندگان دارد.
انتخاب خوراک مناسب، متناسب با نیاز دام یا طیور و با رعایت استانداردهای بهداشتی، تضمینکننده تولید محصولات سالم و با کیفیت خواهد بود.
بهترین خوراک دام و طیور
در کشاورزی و دامپروری نوین، تغذیه حیوانات و جیره بندی برای آن ها به گونه ای برنامه ریزی شده است که بتوان رشد آن ها را سرعت بخشید. بهترین خوراک دام و طیور باید از مراکزی که معتبر و مورد اطمینان هستند، تهیه شوند.
از طرفی، به دلیل این که در این صنعت با موجودات زنده مواجه هستیم، حفظ سلامت آن ها از اهمیت بسیاری برخوردار است.
خوراک یکی از مهم ترین فاکتورهای سلامتی دام و طیور و افزایش راندمان آن ها است.
در نتیجه نمی توان هر نوع خوراکی را در اختیار حیوانات گذاشت. خرید بهترین خوراک دام و طیور به افزایش سلامت و بازدهی گله کمک می کند.
اما چطور می توان بهترین خوراک دام و طیور را انتخاب کرد؟ خوراک دام و ماکیان خوب از چه موادی تشکیل شده است؟
انواع خوراک حیوانات گله کدام است؟
این ها سوالاتی است که قطعاً در زمان خرید خوراک برای گله مرغ، گوسفند، گاو، گوساله و… با آن رو به رو می شوید.
در این مطلب سعی داریم تا به طور مفصل در مورد این پرسش ها صحبت کنیم.
معرفی انواع خوراک دام
الف – علوفه ها
هرگونه خوراک گیاهى و پرحجم که ارزش غذایى داشته باشد و خوش خوراک هم باشد، علوفه نام دارد.
یونجه یابیده: این علوفه ارزش غذایى زیادى دارد. یونجه به عنوان یک غذاى عالى در تغذیه دام به خصوص براى گاو شیرى استفاده مىشود.
پروتئین و کلسیم بالاى این علوفه نشانه مرغوب بودن آن است. زمان برداشت یونجه وقتى است که یک سوم بوته ها به گل بنشینند.
در جیره غذایى گاو شیرى، بین دو تا چهار کیلوگرم یونجه در روز کافى و مناسب است.
علف باغ: این علف در تغذیه گاو شیرى و پروارى استفاده مىشود. به دلیل داشتن رشته هاى بلند، نشخوار دامها را زیاد مى کند.
به علاوه در گاوهاى شیرى باعث بیشترشدن چربى شیر مى شود.
براى جلوگیرى از خارج شدن سریع خوراکهاى آردى از بدن دامهاى پروارى از این علوفه استفاده مى کنند.
کاه به علت خشک و پُرحجم بودن، ارزش غذایى زیادى براى دامها ندارد. از نظر ارزش غذایى، کاه جو از کاه گندم بهتر است.
همچنین کاه گندم از کاه برنج بهتر است. براى دامهاى سنگین بهتر است که کاه به صورت رشته هاى بلند باشد.
مصرف کاه باید کم و به مقدار لازم باشد. هر چه مقدار این علوفه در جیره غذایى دامها بیشتر باشد، جلوى هضم و مصرف بیشتر غذا را مى گیرد.
بهتر است کاه را همیشه بعد از خوراکهاى دیگر به دامها داد.
اگر کاه و علوفه هاى مانند آن به صورت غنى شده به دامها داده شوند. ارزش غذایى بیشتر دارند.
براى گاوهاى خشک مىتوان مقدار بیشترى از این علوفه در جیره غذایى قرار داد.
سیلوها: براى استفاده بیشتر و بهتر از علوفههاى خشک و هضم بهتر این علوفه ها، آنها را سیلو مى کنند.
ب – خوراکهاى فشرده شده یا کنسانتره دامى
علوفه هاى آردى و خوراکهایى که از رشتههاى کمى تشکیل شده اند را خوراکهاى کنسانترهاى مى گویند.
وقتى مقدار مشخصى از ماده هایى مانند جو، سبوس، تفاله چغندر قند، کنجاله تخم پنبه را با تکمیل کننده هاى معدنى و ویتامینى مخلوط کنند، خوراک کنسانتره تهیه مى شود.
براى برطرف کردن نیاز غذایى دامهایى که تولید بالایى دارند، علاوه بر علوفه باید مقدار مشخصى از کنسانتره دامى هم استفاده کرد.
به گاوهاى بومى و دورگ روستایى که بیشتر از هشت کیلوگرم شیر تولید مى کنند، باید مقدار مشخصى کنسانتره دامى داد.
به دامداران عزیز سفارش مى شود اگر خوراک را از کارخانه خریدارى مىکنند، در هنگام تهیه و مخلوط کردن کنسانتره در کارخانه حضور داشته باشند.
به این ترتیب، مىتوانند کنترل کنند که از هر مادهاى به مقدار مشخص و لازم در کنسانتره مخلوط شده است و جلوى هرگونه تقلب گرفته شود.
براى تهیه کنسانتره به وسیله خود دامدار، مىتوانید از دستور زیر استفاده کنید.
این دستور براى گاو شیرى که بین ده تا پانزده کیلوگرم شیر تولید مىکند، مناسب است.
جو مقدار 35 تا 40 درصد، سبوس گندم 30 تا 35 درصد، تفاله چغندر قند 8 تا 10درصد،
کنجاله تخم پنهب 5 تا 7 درصد، نمک نیم درصد و سبوس برنج 6 تا 8 درصد باید باشد.
به این ماده ها مقدارى کربنات کلسیم یا دى کلسیم فسفات هم اضافه مى کنند.
بیشتر بخوانید: روش تشخیص سن گوسفندان
نکته هاى مهم در تغذیه مخلوط علوفه و کنسانتره
براى گاوهاى شیرى روستایى که تولید شیر آنان به 7 تا 8 کیلوگرم مىرسد، لازم نیست که از کنسانتره استفاده کنید.
با علوفه هاى مرغوب مىتوان نیاز غذایى این دامها را برطرف کرد.
ولى براى گاوهایى که در روز بیشتر از 8 کیلوگرم شیر تولید مىکنند، باید از کنسانتره استفاده کرد.
براى این گاوها در برابر هر 1 کیلوگرم شیر تولیدى، نیم کیلوگرم کنسانتره دامى لازم است.
براى مثال اگر گاوى 14 کیلوگرم شیر تولید مىکند، باید روزانه 7 کیلوگرم کنسانتره به اضافه مقدار لازم علوفه تازه و مرغوب بخورد.
تغییر جیره غذایى دام باید با احتیاط کم کم انجام شود تا باعث کم شدن تولید نشود.
اگر در غذاى دام از ضایعات استفاده مى شود باید با توجه به نوع ماده افزودنى از مقدار کنسانتره کم کرد.
علوفه هاى سبز، رطوبت زیادى دارند. به همین دلیل 2 تا 3 برابر علوفه هاى خشک باید مصرف شوند.
اگر بتوان علوفه و کنسانتره را به طور کامل مخلوط کرد، خیلى مناسب است. اگر این کار انجام نشد، سعى کنید فاصله زمانى بین تغذیه با علوفه و کنسانتره خیلى کم باشد.
براى بیشترشدن مقدار تولیدشیره مىتوان تا حدودى از کنسانتره دامى استفاده کرد.
مصرف زیاد کنسانتره باعث کمشدن چربى شیر مى شود. در این حالت باید از علوفه هاى مرغوب با رشته هاى بلند و کنجاله تخم پنبه استفاده کرد.
دستور تهیه کسانتره براى گوساله هاى پروارى
مقدار 40 تا 45 درصد جو، 30 تا 35 درصد سبوس، 10 تا 12 درصد تفاله چغندر، 3 تا 5 درصد کنجاله تخم پنبه، 8 تا 10 درصد سبوس برنج را با مقدارى کربنات کلسیم مخلوط کنید. سپس در اختیار دامها بگذارید.
فراهم کردن خوراک لازم براى دامهاى مختلف
همه دامها براى تولید باید انرژى و پروتئین کافى مصرف کنند. مقدار مصرف مادههاى غذایى دامها با هم فرق مىکند.
الف – گاوهاى شیرده: این گاوها به دلیل تولید شیر، خوراکهایى لازم دارند که پروتئین زیادى داشته باشند.
مخلوط علوفه هایى مانند یونجه خشک با کنسانتره دامى که انرژى کافى داشته باشند، بسیار مناسب است.
مقدار خوراک براى این دامها به نوع دام حک هبومى است یا دورگ و مقدار شیر تولیدى بستگى دارد.
مقدار ماده غذایى خشک براى گاوى که 12 کیلوگرم در روز شیر مىدهد و 500 کیلوگرم وزن دارد، 10 کیلوگرم است.
2 کیلوگرم از این مقدار باید کنسانتره باشد.
در ابتداى دوره شیروارى چون دام وزن زیادى را از دست داده و اشتهاى کمترى دارد، باید از علوفه هاى مرغوب و کنسانتره خوب استفاده کرد.
به علاوه از دادن علوفه هایى مانند کاه و سبوس برنج باید خوددارى شود.
ب – گاوهاى خشک آبستن
در آخر دوره شیروارى یعنى 3 ماه قبل از زایمان کمکم باید از مقدار کنسانتره دامى و علوفه هاى مرغوب کم کرد.
به جاى آن مىتوان، خوراکهاى کمارزشتر را در غذاى دام قرار داد.
یعنى مىتوان به طور کامل از علوفه استفاده کرد و دیگر به دامها کنسانتره نداد.
استفاده زیاد از غذاى آردى در گاوهاى خشک باعث چاقى آنان مى شود.
در نتیجه، سختزایى و بیشترشدن هزینه ها را به دنبال دارد.
دو هفته قبل از زایمان، کم کم مقدار کنسانتره در غذاى دام را اضافه کنید.
همچنین از علوفه هاى مرغوب مانند یونجه باید در خوراک دام استفاده کرد.
ج – گوساله هاى پروارى
سه ماهه اول دوره پروار: در این دوره، استخوانها و اندام گوساله ها رشد مى کند. بنابراین گوساله ها به خوراک هایى نیاز دارند که پروتئین زیادى داشته باشند.
براى این کار، علوفه هایى مانند یونجه و علف باغ مناسب هستند. به علاوه در مخلوط کنسانتره باید از کنجاله تخم پنبه استفاده کرد.
همچنین استفاده از کربنات کلسیم یا پودر آهک و خوراکهاى کلسیم دار ضرورى است.
اضافه وزن روزانه در این دوره، با هزینه کمتر و سرعت بیشتر انجام شود.
بنابراین، پروار دامهاى جوان از نظر اقتصادى باصرفه تر است.
سه ماهه دوم پروار: در این دوره گوساله ها رشد ابتدایى خود را انجام دادهاند. در نتیجه، استخوانها و اندامها رشد کمترى دارند.
بنابراین، براى پروار و چاق شدن گوساله ها باید از خوراکهاى پرانرژى و علوفه هایى که تا حدودى مرغوب هستند، استفاده کرد.
آرد جو، تفاله چغندر قند، ملاس، علف باغ و مقدارى یونجه و کاه براى این دوره مناسب هستند. در این دوره براى اضافه شدن وزن گوساله ها باید هزینه بیشترى کرد. همچنین هفتاددرصد غذاى دام باید از کنسانتره دامى که مواد پرانرژى دارد، تشکیل شود.
استفاده از ضایعات در تغذیه دام
نان خشک
خوراکى است که از آرد گندم به دست مىآید. این خوراک براى دامهاى شیرى و پروارى مناسب است.
براى استفاده از این خوراک باید بسیار دقت کرد. زیرا اگر نان خشک کپک زده باشد، باعث مسموم شدن دامها مى شود. به علاوه در درازمدت در گاوهاى شیرى باعث ناراحتى هایى مىشود.
چون نان هاى خشک به طور صحیح جمع آورى نمى شوند، ممکن است لابه لاى آنها چیزهایى مانند تیغ، سوزان و پلاستیک وجود داشته باشد.
اگر این چیزها خورده شوند، موجب ناراحتىهاى مختلف براى دام مىشوند.
چیزهایى مانند میخ یا سوزن به طور مسقیم وارد نگارى حیوان مىشوند، کمکم از دیواره نگارى مى گذرند و به قلب مى رسند.
در نتیجه باعث مرگ ناگهانى حیوان مى شوند. ماده هاى پلاستیکى نیز باعث بسته شدن رودههاى دام مى شوند.
سبوس برنج
نوع درجه یک آن دانه هاى برنج دارد و به شکل آردى است، این نوع از سبوس براى دامها مفید است.
اما نوع هاى دیگر که زبره زیادى دارند، براى خوراک دام مفید نیستند.
از این ماده در مخلوط کنسانتره براى گاو شیرى شش درصد و براى گاو پروارى نه درصد مىتوان در نظر گرفت.
ملاس
این خوراک، خاصیت انرژى زایى و مُلین بودن دارد. مىتوان تا 10درصد از آن را در جیره غذایى روزانه در نظر گرفت.
شروع تغذیه با این خوراک باید کمکم باشد. ملاس جایگزین خوبى براى غذاتى مانند جو و ذرت است.
استفاده از ضایعات براى کمشدن قیمت جیره غذایى و استفاده بهتر و بیشتر از محصولات فرعى کارخانه ها بسیار مناسب است.
ولى مصرف بیشتر از اندازه و ناگهانى این مواد باعث ناراحتى هاى شدید گوارشى براى دام مى شود.
براى مثال، استفاده از چغندر خوراکى، خربزه، هندوانه و صیفى جات دیگر باید کمکم شروع شود.
یعنى از روزى 200 گرم شروع شود در پایان هم کمکم قطع شود.
روش غنى سازى کاه :
به دلیل استفاده زیاد کاه در تغذیه دام، غنىسازى این علوفه اهمیت زیادى دارد.
براى غنى سازى کاه، ابتدا آب و مقدار مشخصى اوره را با هم مخلوط مى کنند.
اگر ملاس هم وجود داشته باشد، مقدار مشخى از ملاس هم با آن مخلوط مى کنند.
وقتى اوره و ملاس در آب به خوبى حل شد، آن را بر روى توده کاه مى پاشند و کاه را به هم مى زنند.
سپس آب را در داخل سیلوى سیمانى مى ریزند و فشرده مىکنند. با این کار هواى داخل سیلو خارج مى شود.
سپس اب استفاده از پلاستیک روى آن را مى پوشانند. این کاه به مدت 25 روز به همین صورت باقى مى ماند و سپس مصرف مى شود.
مقدار ماده هاى لازم براى غنى سازى کاه
لاس ۴ تا ۱۰ کیلوگرم
کاه ۱۰۰ کیلوگرم
آب ۵۰ تا ۸۰ لیتر
اوره ۴کیلوگرم
فایده هاى غنى سازى کاه :
۱- پانزده درصد به ارزش غذایى کاه اضافه مى شود.
۲- پروتئین کاه بیشتر مى شود.
۳- کاه خوش خوراک مى شود.
۴- اگر در غنى سازى کاه از ملاس هم استفاده شود، انرژى آن بیشتر مى شود.
نکته هاى مهم در تغذیه دام :
۱- براى جلوگرى از نفخ دام باید کاه غنى شده را همراه با علوفه هاى خشک دیگر استفاده کرد.
مقدار کاه غنى شده را براى گوسفند از دویست گرم و براى گاو از سیصد گرم در روز شروع مى کنند. کمکم این مقدار را بیشترى مى کنند.
۲- سبوس به تنهایى، خوراک کنسانتره به حساب نمى آید. از دادن مقدار زیاد این خوراک به دام خوددارى کنید. زیرا باعث کمشدن چربى شیر مى شود.
۳- آرد گندم براى تغذیه نشخوارکنندگان مناسب نیست. چون پروتئین موجود در گندم باعث نفخ در گاو مى شود.
همچنین حرکت شکمبه را کم مى کند و باعث ناراحتى هاى گوارشى در دام مى شود.
دام زنده ـ فروش گوسفنده زنده ، بره، گوساله در وزن های مختلف 09105667335
آشنایی با اصطلاحات انواع دام و طیور
دام های شیری : دام های شیری یا شیرده آن دسته از دام هایی هستند که برای استفاده از شیر آن ها
پرورش می یابند. این دام ها به چهار نوع سوپرشیر، پر شیر، متوسط شیر و کم شیر تقسیم می شوند.
گاو شیری، بز شیری، شتر شیری و گوسفند شیری از جمله انواع دام های سبک و سنگین شیری هستند.
دام های پرواری : دام های سبک و سنگین پرواری یا گوشتی آن دسته از دام هایی هستند که از آن ها
برای تامین گوشت استفاده می شود. گاو پرواری، بره پرواری، گوسفند پرواری، بز پرواری و شتر برواری از
جمله دام های پرواری هستند. تغذیه این دام ها برای بهبود کیفیت گوشت آن ها صورت می گیرد.
طیور گوشتی : آن دسته از مرغ هایی هستند که برای تامین گوشت پرورش داده می شوند. مرغ گوشتی،
شترمرغ گوشتی و بلدرچین گوشتی از انواع طیور گوشتی محسوب می شوند. از مهم ترین نژادهای گوشتی
می تان به راس، کاب، پلیموث راک، کورنیش و کوشین اشاره کرد.
طیور تخم گذار : این مرغ ها برای تامین تخم مرغ مورد نیاز انسان پرورش داده می شوند.
مرغ تخمگذار، شترمرغ تخمگذار و بلدرچین تخمگذار از انواع طیور تخمگذار هستند.
لگهورن، استرالورپ، لوهمن، رد آیلند و پلیموت راک از مهم ترین نژادهای مرغ تخمگذار هستند.
دام زنده ـ فروش گوسفنده زنده ، بره، گوساله در وزن های مختلف 09105667335
برای آشنایی با دام زنده به سایت گوسفند سی تی مراجعه کنید.
نگاهی اجمالی به خوراک حیوانات
از آن جایی که این روزها دامپروری و کشاورزی صنعتی شده است، چرخه وابستگی مستقیم حیوانات
و گیاهان به یکدیگر قطع شده است. این کارخانه های تولید کننده خوراک دام و طیور هستند که به صورت
واسطه ای میان حیوانات و گیاهان عمل می کنند.
دام و طیور برای گوشت و دیگر محصولاتشان پرورش داده می شوند و به همین دلیل غذایی که برای آن ها فرموله می شود،
باید به گونه ای باشد که در کوتاه ترین زمان وزن آن ها را به وزن استاندارد بازار برساند.
غذاهای صنعتی فرموله شده بیش از علوفه، حشرات و دیگر غذاهای طبیعی برای آن ها اهمیت دارد.
متخصصان تغذیه دام و طیور امروزه بر این باورند که غذاها باید به گونه ای فرموله شوند که تمامی نیازهای
حیوانات به مواد مغذی را تامین کنند. اما بسنده کردن به غذاهای صنعتی نیز می تواند مشکلات هاضمه ای
بسیار خطرناکی برای حیوانات به خصوص نشخوارکنندگان (از جمله گاو، بز و گوسفند) به وجود آورد زیرا طبیعت
آن ها به گونه ای است که به علوفه عادت دارند نه دان ها. در مورد طیور نیز این موضوع وجود دارد و نمی توان
تنها به خوراک دهی با پلت و دانه ها اکتفا کرد. تنوع خوراک و گنجاندن تمامی مواد مغذی لازم یکی از
مهم ترین ویژگی های بهترین رژیم غذایی دام و طیور است.
سلامت غذایی و اهمیت آن برای انسان و دام و طیور
خوراک دهی به حیوانات با مواد غذایی که نمی توانند به صورت طبیعی آن ها را هضم کنند هم برای حیوانات و
هم برای انسان ها که گوشت و سایر محصولات آن ها را مصرف می کنند مضر است.
گاوها حیوانات نشخوارکننده هستند؛ یعنی می توانند سلولز موجود در علف را در دستگاه گوارش چندقسمتی
خود هضم کنند.
گاوهای گوشتی در چند هفته اول زندگی خود با علوفه تغذیه می شوند و سپس به آخور انتقال داده
می شود و پلت، کنسانتره و کنجاله نیز در جیره غذایی غذایی آن ها قرار می گیرد.
تحقیقات نشان می دهد اگر میزان غذاهای صنعتی در خوراک دام بیش از اندازه باشد،
مشکلات سلامتی برای آن ها پیش خواهد آمد، از جمله آبسه کبدی گاو، ورم و علائم مرگ ناگهانی.
تغذیه سالم دام و طیور به افزایش سلامت آن ها و کاهش احتمال بیماری ها کمک می کند.
هر چه میزان سلامت آن ها بیشتر باشد، سلامت غذایی انسان نیز بهبود خواهد یافت.
از طرفی، در زمینه دامپروری، پرورش حیوانات از حالت مزرعه کم تراکمی که در گذشته رواج داشته، امروزه به
دامداری های متراکم و صنعتی تبدیل شده است. علاوه بر این، اصلاح نژاد دام و طیور در جهت رفاه بیشتر انسان
سرعت رشد و تولید این حیوانات را نیز افزایش داده است و خوراک های با حجم زیاد و تراکم کم مواد مغذی، مانند
علوفه، جوابگوی نیاز آنها نیست. به همین دلیل حتماً برای تغذیه این حیوانات نیاز به بهترین برنامه جیره نویسی و
بهترین مکمل ها افزودنی های دام و طیور است تا بتوان نیازهای حیوانات را در عین سلامت نگه داشتن آن ها برطرف کرد.
آشنایی با جیره غذایی خوراک دام و طیور
- انواع خوراک دام
خوراک دام شامل علوفه ها (مانند یونجه، علف باغ، سیلو و کاه)، کنسانتره، کنجاله و سبوس است که در ادامه
به بررسی دقیق تر هر یک خواهیم پرداخت.
یونجه : یکی از انواع علوفه هایی است که ارزش غذایی بسیار زیادی برای خوراک دام دارد. در یونجه می توان
مواد مغذی مثل پروتئین و کلسیم را به مقدار زیادی یافت.
یونجه هم در جیره غذایی گاو شیری و هم جیره
غذایی گاو گوشتی قرار می گیرد.
علف باغ : ارزش غذایی این نوع از علوفه نیز بالا است و در گاوهای شیری به چرب شدن شیر کمک می کند.
علف باغ به دلیل داشتن ساقه های بلند کمک می کند تا دام نشخوار بیشتری داشته باشد و از طرفی مانع
از دست دادن خوراک آردی از روده می شود.
سیلاژها : سیلاژ یا سیلو کردن از تخمیر ساقه و برگ علوفه هایی مانند جو، ذرت، گندم و دیگر علوفه به دست
می آید. سیلاژ به هضم بهتر غذا برای دام کمک می کند.
کاه : کاه ارزش غذایی زیادی برای دام ندارد و خوراکی پر حجم و خشک با کمترین ارزش غذایی محسوب
می شود.
اگر مقدار کاه موجود در رژیم غذایی دام زیاد باشد، مانع از هضم مناسب غذا می شود و مصرف
خوراک را نیز کاهش می دهد.
این نکته را باید یادآور شد که کاه جو برای دام بهتر از کاه گندم است؛ کاه گندم نیز کیفیت بهتری نسبت به
کاه برنج دارد. دام های سنگین باید از کاه هایی با رشته بلندتر استفاده کنند.
خوراک هاى فشرده شده (کنسانتره دامی)
کنسانتره به معنای متراکم است. این نوع خوراک اغلب به صورت پلت با اندازه های گوناگون و گاهی به شکل
مش (آردی) تولید می شود.
کنسانتره دامی خوراکی است که دارای ترکیبات غنی از چند ماده غذایی ارزشمند
است و برای تغذیه دام و تولید مثل آن بسیار مهم و ضروری است. زمانی که مقدار معینی از ماده هایى مانند
سبوس، تفاله چغندر قند، جو و کنجاله تخم پنبه، کنجاله کنجد را با مکمل های معدنى و ویتامینى مخلوط
می کنند، کنسانتره تهیه مى شود.
در کنسانتره های دامی مقدار زیادی پروتئین و فیبر می توان یافت و استفاده از آن ها در کنار انواع علوفه ضروری
است. کنسانتره ها در انواع کنسانتره دام شیری، کنسانتره دام پرواری و استارتر گوساله ارائه می شوند.
انتخاب بهترین کنسانتره دامی و خرید آن اهمیت بسیاری در سلامت و رشد دام دارد.
کنجاله دامی
کُنجاله پس مانده جامدی است که بعد از روغنکشی از دانههای روغنی بهجا میماند. کنجاله سویا، کنجاله ذرت
و کنجاله کلزا از مهم ترین کنجاله های دامی هستند.
سبوس دامی
سبوس خوراکی از پوسته گندم، جو و برنج است. این خوراک دام سرشار از ویتامین های B، A، پتاسیم،
پانتوتنیک اسید، آهن، روی، منیزیم، فسفر، مس، منگنز و سلنیوم است.
لازم به ذکر است که وجود ویتامین آ در سلامت دام و طیور بسیار موثر است.
- انواع خوراک طیور
خوراک طیور شامل انواع دانه ها، پلت یا کنسانتره و کنجاله است.
انواع دان های طیور
ذرت، دانه جو و انواع دان های آماده مهم ترین بخش خوراک طیور تخمگذار و گوشتی را تشکیل می دهند.
کنسانتره طیور
کنسانتره یا همان خوراک فشرده در جیره غذایی طیور نقش پررنگی دارد. کنسانتره مرغ گوشتی و مرغ
تخمگذار تفاوت هایی با یکدیگر دارد.
کنجاله طیور
انواع کنجاله سویا، کنجاله کنجد، کنجاله پنبه دانه، کنجاله آفتابگردان و کنجاله کلزا با داشتن پروتئین های
گوناگون به عنوان منبع تامین پروتئین گیاهی، نقشی مهم در جیره های غذایی طیور دارند.
علاوه بر این خوراک که غذای اصلی دام و طیور را تشکیل می دهد، مکمل ها و افزودنی ها نیز در جیره غذایی
دام و طیور نقش دارند که در ادامه به بررسی آن ها می پردازیم.
انواع افزودنی های خوراک دام و طیور
آنزیم ها
یکی از اصلی ترین و مهم ترین افزودنی های خوراک دام و طیور آنزیم ها هستند؛ این آنزیم ها ساختار پروتئینی
دارند و با افزودن آن ها به غذای حیوانات، واکنش های متابولیک آن ها بدون تغییر سریع تر انجام می شود و
هضم غذا برای آن ها آسان می شود.
پروبیوتیک ها
این افزودنی در واقع میکروب های زنده و مفیدی هستند که به صورت مستقیم در جیره غذایی دام و طیور قرار
می گیرند و به بهبود گوارش و سلامت آن ها کمک می کنند.
پری بیوتیک ها
پری بیوتیک ها (Prebiotics) یا الیگوساکاریدها افزودنی هایی هستند که قابلیت هضم و جذب ندارند اما به صورت
مثبت بر دستگاه گوارش دام و طیور تاثیر می گذارند. این افزودنی ها جذب روی، آهن، کلسیم و منیزیم خوراک
را بهبود می بخشند.
سیمبیوتیک ها
سیمبیوتیک ها (symbotic) ترکیب پروبیوتیک ها و پربیوتیک ها هستند و هم حاوی باکتری های پروبیوتیک
و هم فیبرهای پری بیوتیک هستند. سیمبیوتیک ها به زنده ماندن باکتریهای مفید خوراک و بهبود هضم غذا کمک می کنند.
اسیدی فایرها
اسیدی کننده های خوراک افزودنی هایی هستند که با اضافه شدن به خوراک دام و طیور، مانع از رشد فلور
میکروبی پاتوژن مانند اشریشیا کولی (E. Coli) و سالمونلا در روده حیوانات می شوند. این امر کمک می کند
تا مواد مغذی موجود در خوراک جذب بیشتری داشته باشد و در نتیجه باعث بهبود رشد و عملکرد حیوانات
می شد. اسیدی فایر خاصیت ضدکپک نیز دارند.
فیتوبیوتیک ها
از این مکمل های گیاهی با عنوان بوتانیکال یا فیتوژنیک ها هم نام برده می شود. مطالعات بسیاری نشان
داده است که فیتوبیوتیک ها نقش بسزایی در تحریک مصرف خوراک دارند و در عین حال از خاصیت ضدمیکروبی،
ضد انگلی و ضدکوکسیدیوز نیز برخوردار است. فیتوبیوتیک ها محرک سیستم ایمنی هم هستند. تمامی این
ویژگی های مثبت سبب شده تا یکی از جدیدترین و موثرترین افزودنی های خوراک دام و طیور محسوب شوند.
ضدعفونی کننده ها
این افزودنی ها، خوراک دام و طیور را از ویروس ها و باکتری های مضر پاک می کند و مانع از انتقال میکروارگانیسم های
مضر به بدن حیوانات می شوند. خوراک دام و طیور در معرض آلودگی های بسیاری است که باید برای افزایش
سلامت این حیوانات، مراقب عدم آلودگی خوراک آن ها بود.
توکسین بایندرها
اصطلاح توکسین بایندر (Toxin Binder) به افزودنی هایی اطلاق می شود که برای جلوگیری از سمی شدن
خوراک دام و طیور به سموم قارچی یا مایکوتوکسین ها استفاده می شود. محصول ول بایند شرکت توس ارت خاوران ،
توکسین بایندر تک جزئی است که تا ۹۷ درصد سموم آفلاتوکسین را جذب می نماید.
آنتی اکسیدان ها
این افزودنی ها برای جلوگیری از اکسید شدن خوراک دام و طیور به کار می روند و مانع از فاسد شدن و از دست
رفتن کیفیت خوراک می شوند. ویتامین A، ویتامین C و ویتامین E از مهم ترین آنتی اکسیدان های طبیعی هستند.
انواع ویتامین ها
ویتامین ها به مقدار بسیار کمی در خوراک دام و طیور قرار می گیرند و به بهبود هضم و جذب خوراک کمک می کنند.
بدن موجود زنده بخش عظیمی از ویتامین ها را می سازد اما گاهی این ویتامین های تولید شده کافی نیستند
و باید در جیره غذایی دام و طیور به شکل مکمل قرار گیرند.
انواع مواد معدنی
مواد معدنی مهم ترین نیاز بدن موجودات زنده را تشکیل می دهند. مطالعات نشان می دهد که دام و طیور به
۲۹ مادّه معدنی نیاز دارند که ۷ مادّه آن پرمصرف و ۲۲ مادّه کم مصرف هستند. بعضی از این عناصر معدنی به
صورت طبیعی برای دام تامین نمی شوند و باید به صورت مکمل در جیره غذایی آن ها گنجانده شود.
آمینواسیدها
اسید های آمینه نقش مهمی در تغذیه طیور و دام دارند. بعضی از آمینواسیدها برای بهبود رشد و تکمیل زنجیره
ساخت پروتئین به صورت صنعتی تولید می شوند و به شکل افزودنی خوراک طیور و دام استفاده می شوند.
کوکسیدیواستات ها
این مکمل ها برای جلوگیری از ابتلا به بیماری کوکسیدیوز (نوعی بیماری انگلی در طیور) به کار می روند.
کارتنوئیدها
این افزودنی ها در واقع رنگدانه هایی هستند که بیشتر در خوراک مرغ تخمگذار به کار می روند تا تخم مرغ هایی
با زرده طلایی تولید شود. طیور به صورت طبیعی نمی توانند این رنگدانه ها را تولید کنند به همین دلیل برای
رضایت بیشتر مصرف کننده ها رنگدانه ها به صورت مکمل به غذای طیور اضافه می شوند.
پلت بایندرها
نقش پلت ها در جیره غذایی دام و طیور بسیار مهم و ضروری است و کیفیت آن ها از اهمیت بالایی برخوردار است.
پلت باید به گونه ای استحکام داشته باشد که در زمان حمل و نقل پودر نشود. خرد شدن و شکستن پلت ها باعث
هدر رفت خوراک می شود. محصول پلت پلاس و توس بایندر شرکت توس ارت خاوران یکی از بهترین مکمل های پلت برای افزایش استحکام آن ها هستند.
امولسیفایرها
این مکمل ها در واقع به یکنواخت شدن مواد مغذی مانند اسیدهای چرب و ویتامین های محلول در چربی
موجود در خوراک دام و طیور کمک می کنند.
بیشتر بخوانید: نژادهای گوسفندان ایرانی
بهترین خوراک برای بره پرواری ـ غذای گاو ـ غذای گوسفندان چیست ـ بهترین خوراک دام و طیور ـ در خوراک دام و طیور
مطالب مرتبط:
- بهترین خوراک دام و طیور
- تغذیه سالم دام و طیور
- کنسانتره دام و طیور
- خوراک استاندارد دام
- پرورش دام و طیور با کیفیت
